De Adriatische kust, nu officieel deel van Kroatië, strekt zich uit van Italië in het noorden tot Montenegro in het zuiden. Kroatië bestaat op de een of andere manier al meer dan dertien eeuwen, en in die tijd hebben velen geprobeerd het te bezetten vanwege zijn strategische ligging, zowel continentaal als nautisch.
Tegenwoordig staat Kroatië stevig en sterk, met een rijke geschiedenis van invasies en oorlogen achter zich. Eén artikel is bij lange na niet genoeg om het hele verhaal van Kroatiës weg naar onafhankelijkheid te vertellen, dus My Luxoria neemt je mee op een korte reis door de belangrijkste hoofdstukken uit het verleden van de Kroatische kust!
Prehistorische tijden
Hoewel iedereen wel gehoord heeft van de beroemde Homo sapiens van Krapina, zijn er op het grondgebied van het schiereiland Istrië veel vondsten gedaan. Overblijfselen van Homo sapiens sapiens, werktuigen en wapens zijn opgegraven in de Romuald-grot bij Rovinj, en grotten zoals Šandalja II bij Pula en de Vergotti-grot bij Poreč waren ooit onderdak voor mensen tijdens het hogere paleolithicum (40.000 - 10.000 v.Chr.).
Aan het einde van het paleolithicum en de laatste ijstijd begon de opwarming van de aarde. De zeespiegel steeg dramatisch en veel groepen werden gedwongen landinwaarts te trekken, waarbij ze hun huizen achterlieten. Sindsdien bleef de vorm van de kust constant en begon de vorming van stammen.
Oude tijden: Griekse en Romeinse bezettingen
Mensen die tijdens de steentijd op het westelijke Balkangebied leefden, werden Illyriërs genoemd. Ze bestonden uit de hedendaagse Kroaten, Bosniërs, Albanezen en Montenegrijnen en waren verdeeld over talrijke stammen.
De Grieken zagen het belang van het Illyrische land, zijn uitstekende ligging en zijn krachtige bevolking. Tijdens de 7e eeuw v.Chr. waren er talrijke aanvallen en pogingen om de kust te bezetten, maar er waren nauwelijks successen.
Tijdens het bewind van Dionysus I van Siracusa (4e eeuw v.Chr.) slaagden de Grieken erin hun stammen naar de Kroatische kust te brengen. De allereerste kolonie en stad, Issa, werd gesticht op het eiland Vis. Kort daarna, met hulp van de tiran Dionysus I, werd de kolonie Pharos gesticht op het eiland Hvar, ondanks grote tegenstand van de Illyrische stammen. Op Pharos sloegen ze munten, hadden ze keramiekwerkplaatsen en voerden ze de eerst geregistreerde verkaveling uit op het Starigrad-veld.
Na de dood van Dionysus trokken de Grieken van Issa verder om Kroatisch grondgebied te veroveren en stichtten zij steden zoals Tragourion - Trogir, Aspalathos - Split, en Salona - Solin.
Naarmate de Griekse machtsbasis verzwakte, rezen de Romeinen op en begonnen hun gebied over te nemen. Zij veroverden eerst Issa, en in de loop der jaren drongen ze door bij andere Griekse en Illyrische stammen tot aan de Pannonische laagvlakten.
De Romeinen bleven op Kroatisch grondgebied tot de val van het West-Romeinse Rijk in 476 en hadden een grote invloed op de huidige cultuur en het erfgoed van Kroatië.
Het paleis van Diocletianus werd gebouwd in het huidige Split tijdens het bewind van de naar hem genoemde keizer en had oorspronkelijk de functie van een “vakantiehuis”.
Tijdens de christelijke periode werd het paleis een woonplek voor veel mensen; veel tempels werden verwoest en vervangen door kerken en katholieke gebouwen zoals de klokkentoren van Sint-Duje. Tegenwoordig kun je vrij rondlopen, erover leren, de kathedraal bezoeken en de klokkentoren beklimmen!
Het amfitheater van Pula werd gebouwd in de 1e eeuw en diende als vechtarena. Het bood plaats aan ongeveer 25.000 mensen. Tegenwoordig is het opengesteld voor publiek en blijft het het op zes na grootste amfitheater ooit gebouwd.
Middeleeuwse periode: oorlogstijd
De volgende eeuwen werden gekenmerkt door enkele belangrijke gebeurtenissen.
De vroegste geschreven vermelding van het Kroatische volk dateert uit de 7e eeuw. In de drie daaropvolgende eeuwen identificeerden de bewoners van de Kroatische gebieden zich als Kroaten en leefden ze onder leiding van beroemde Kroatische vorsten zoals Tomislav, Zvonimir en Trpimir.
De Venetiaanse Republiek breidde haar invloed uit over Kroatische gebieden van de 10e tot de 18e eeuw. Deze periode werd gekenmerkt door conflicten tussen Kroaten en Venetianen. Zadar was het centrum van het Kroatische verzet.
In 1409 werd Dalmatië verkocht aan de Venetiaanse Republiek voor een beschamende 100.000 dukaten. Dit gebeurde uit angst voor opkomende Ottomaanse invasies. De koning moest kiezen voor de “minst slechte” uitkomst van grondverlies. Dalmatië werd echter honderd jaar later door de Ottomanen bezet. Ottomaanse agressies in Kroatië begonnen in de 15e eeuw en duurden tot de 19e.
Toen de Ottomanen oprukten werden veel dorpen platgebrand, mensen gedood en vrouwen verkracht door wrede soldaten. Tegelijkertijd sloot Kroatië zich in de hoop op bescherming aan bij het Habsburgse Rijk.
Tijdens de Oostenrijks-Hongaarse periode onderging Kroatië aanzienlijke culturele invloed. De Oostenrijkers streefden naar Duitse inlijving, terwijl de Venetianen langs de kust de Italiaanse cultuur promootten. Deze invloeden speelden een belangrijke rol in de vorming van de Kroatische dialecten die we tegenwoordig horen. Tegen het einde van de Eerste Wereldoorlog had Kroatië zich uiteindelijk bevrijd van de Oostenrijks-Hongaarse kroon.
Van de 20e eeuw tot heden
Het begin van de eeuw zat vol protesten en verzet tegen de kroon. Pogingen om alle Slavische naties te verenigen waren frequent, en het resultaat was positief.
Kroatië werd onderdeel van het Koninkrijk der Serven, Kroaten en Slovenen. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd de kust bezet door Italië en Duitsland. Na de oorlog werd Kroatië een republiek binnen het socialistische Joegoslavië.
Joegoslavië was een socialistisch land en liet veel sporen na in de hedendaagse architectuur en de mentaliteit van Kroaten. Betonnen stranden, brutalistische gebouwen en grote monumenten zijn allemaal overblijfselen uit de tijd dat de zuidelijke Balkanlanden verenigd leefden onder het regime van Josip Broz Tito.
Na de dood van Tito viel Joegoslavië uiteen, en vijf bloedige oorlogsjaren lagen boven Kroatisch grondgebied. Steden zoals Zadar en Dubrovnik werden zwaar beschadigd door granaten en bommen, en veel mensen verlieten hun huizen. Gelukkig kon Kroatië standhouden en in 1995 werd het een onafhankelijk land.
Vandaag de dag heeft Kroatië zijn grond, taal en bevolking. Het is ontzettend trots op al die jaren van verzet en het beschermen van zijn prachtige zee, bergen en rivieren die nu mensen van over de hele wereld komen bekijken.
Conclusie: Klein, maar heroïsch land
Als je meer leert over de boeiende geschiedenis van zo'n klein land, krijg je meer respect voor de grond waarop je loopt. Waar je ook bent in Kroatië, of het nu een klein dorp in Lika is of een grote stad als Dubrovnik, je komt steeds boeiende verhalen tegen over veldslagen en oorlogen die precies op de plek hebben plaatsgevonden waar je staat.
Aarzel dus niet om meer te leren over deze prachtige kust terwijl je geniet van alle magie die zij je biedt!
